Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα
που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο το Οχι
να πούνε. Φανερώνεται αμέσως όποιος τόχει
έτοιμο μέσα του το Ναι, και λέγοντάς το πέρα

πηγαίνει στην τιμή και στην πεποίθησί του.
Ο αρνηθείς δεν μετανοιώνει. Αν ρωτιούνταν πάλι,
όχι θα ξαναέλεγε. Κι όμως τον καταβάλλει
εκείνο το όχι -- το σωστό -- εις όλην την ζωή του.

Κωνσταντίνος Π. Καβάφης

Σάββατο, 21 Φεβρουαρίου 2015

ΤΟ ΝΕΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΝΕΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Τα μέλη του Συμβουλίου που εκλέχτηκαν  στις 18 Ιανουαρίου, συνεδρίασαν τη Δευτέρα 16/2 για τη συγκρότησή τους σε σώμα. Το νέο Δ.Σ θα έχει θητεία 
το χρονικό διάστημα 2015-2017.


ΠΡΟΕΔΡΟΣ                  Ζαφειράτος Ι. Γεράσιμος
ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ        Ζαφειράτος Υ. Βασίλης
ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ           Ζαφειράτου-Ασλάνη Γεωργία
ΤΑΜΙΑΣ                        Θεοφιλάτου Άννα-Μαρία
ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ               Τζουγανάτου Χαριτωμένη
                                       Ευαγγελάτου-Δημητρίου Άννα 

                                       Ευαγγελάτου Κυριακούλα




Ο συμπατριώτης μας, ο Θανάσης Αλιβιζάτος, μας έστειλε 
χρήσιμες συμβουλές για τη φροντίδα της ελιάς. Του πιο ευλογημένου δέντρου που μας δίνει το χρυσαφένιο λάδι ως τα βαθιά της γεράματα. Τον ευχαριστούμε πολύ.
Η γνώση είναι δύναμη και χρήσιμη στους δύσκολους καιρούς που βιώνουμε...


 ΚΛΑΔΕΜΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

Σπουδαιότητα
Το κλάδεμα είναι σημαντική και αναγκαία εργασία της καλλιέργειας της ελιάς ,που επηρεάζει και ρυθμίζει το σχήμα, την ανάπτυξη, την καρποφορία, την μακροζωία και την ανανέωση των ελαιοδένδρων.
Είδη κλαδέματος
Ανάλογα με το σκοπό διακρίνονται τα ακόλουθα είδη κλαδέματος:
α.) Κλάδεμα διαμόρφωσης. Εφαρμόζεται στα νεαρά φυτά ελιάς και έχει σκοπό να δώσει στο νεαρό δενδρύλλιο το σχήμα που θα έχει το δένδρο όταν εισέλθει στην παραγωγή. Το σχήμα επηρεάζει τη συλλογή του ελαιόκαρπου, την εκτέλεση ψεκασμών, τη μηχανική καλλιέργεια, την έκθεση στον ήλιο και την καρποφορία.Τα σχήματα που απαντώνται περισσότερο στη χώρα μας είναι το ελεύθερο κύπελλο (συνήθως χαμηλό) και το ημισφαιρικό (ή σχήμα ομπρέλας). Η διαμόρφωση ξεκινά στα φυτώρια και συνεχίζεται στον αγρό με επιλογή 3-5 βλαστών ως μελλοντικών βραχιόνων (με περιμετρική διάταξη και αποφυγή αλληλοκάλυψης), με αραίωμα κεντρικής μη επιθυμητής βλάστησης και αφαίρεση βλάστησης που φύεται κάτω από τη διακλάδωση των βραχιόνων. Κατά τη διαμόρφωση δεν γίνονται αυστηρά κλαδέματα, γιατί αυτό καθυστερεί την είσοδο στην καρποφορία.
β.) Κλάδεμα καρποφορίας. Εφαρμόζεται στα δένδρα που είναι σε παραγωγική ηλικία και έχει σκοπό την επίτευξη ισοζυγίου μεταξύ βλάστησης, καρποφορίας και ριζικού συστήματος για την εξασφάλιση ικανοποιητικής καρποφορίας κάθε χρόνο, καθώς και τη συντήρηση και βελτίωση του σχήματος των δένδρων.
γ.) Κλάδεμα ανανέωσης. Εφαρμόζεται στα γερασμένα δένδρα χαμηλής παραγωγής, σε υψηλά ακλάδευτα για πολλά χρόνια δένδρα και σε δένδρα που ζημιώθηκαν από φωτιά, παγετό ή ασθένειες. Έχει σκοπό να δώσει νέα παραγωγική βλάστηση και ανανέωση του δένδρου για συνέχιση της ζωής του.
Τι επιδιώκεται με το κλάδεμα
Κατά το κλάδεμα επιδιώκεται η πραγματοποίηση πολλών στόχων συγχρόνως, όπως:
-          Η αφαίρεση ξερών καθώς και ασθενών (προσβεβλημένων από παθογόνα,κ.α.) βλαστών, κλαδίσκων, κλάδων ή βραχιόνων.
-          Η δημιουργία ισοζυγίου μεταξύ βλάστησης, καρποφορίας και ριζικού συστήματος (ανάλογα με τη θρεπτική κατάσταση των φυτών, το έδαφος, την υγρασία/βροχόπτωση, την ηλικία, κ.α.).
-          Η διαμόρφωση καλύτερου σχήματος των δένδρων (για αύξηση παραγωγής, ευκολότερη συλλογή καρπού, καλύτερο φωτισμό/αερισμό, για διευκόλυνση ψεκασμών, λίπανσης, άροσης, κ.α.).
                                                                           
  Η μείωση της παρενιαυτοφορίας με εξασφάλιση παραγωγής τη μη παραγωγική χρονιά σε συνδυασμό με κατάλληλη λίπανση.
-          Η διατήρηση ενεργών παραγωγικών δένδρων με αποφυγή της γήρανσης.
-          Η εξοικονόμηση εδαφικής υγρασίας σε ξηρικούς ελαιώνες.
-          Η ανανέωση γερασμένων ή ζημιωθέντων (από φωτιά, παγετό ή ασθένειες) δένδρων ή τμημάτων αυτών.

Τι πρέπει να έχομε υπόψη κατά το κλάδεμα
Κατά το κλάδεμα πρέπει να έχομε υπόψη τις ακόλουθες πληροφορίες:
-          H ελιά καρποφορεί σε βλαστούς του προηγούμενου έτους από μικτούς μασχαλιαίους οφθαλμούς.
-          Καρποφόροι είναι οι βλαστοί μετρίου μήκους που έχουν καλή ζωηρότητα, είναι στο εξωτερικό μέρος της κόμης, φωτίζονται και αερίζονται.
-          Σε πυκνά φυτεμένα δένδρα, με φυτά που σκιάζονται, δεν έχομε πολλούς καρποφόρους βλαστούς παρά μόνο στις κορυφές και πλευρές με καλό φωτισμό. Όταν στα δένδρα αυτά κλαδεύονται οι κορυφές, δεν έχομε καρπό γιατί αφαιρούνται οι ακραίοι καρποφόροι βλαστοί.
-          Οι λαίμαργοι και πολύ ζωηροί βλαστοί θα δώσουν μόνο βλάστηση, οι δε αδύνατοι βλαστοί θα δώσουν λίγο καρπό. Οι λαίμαργοι και λοιποί βλαστοί που είναι στο εσωτερικό, μη φωτιζόμενο μέρος του δένδρου αφαιρούνται χωρίς να δημιουργείται κενό της κόμης, διαφορετικά αραιώνονται. Αν οι λαίμαργοι είναι στο εξωτερικό, φωτιζόμενο μέρος της κόμης κορυφολογούνται και αν έχουν πυκνή βλάστηση αραιώνονται.
-          Το κλάδεμα στο τέλος του έτους ακαρπίας (προηγείται του έτους της αναμενόμενης μεγάλης καρποφορίας) με αφαίρεση βλαστών συνήθως μικρής ζωηρότητας ή και ορισμένων μέτριας ζωηρότητας θα οδηγήσει (σε συνδυασμό με κατάλληλη λίπανση) στην ανάπτυξη νέων βλαστών το έτος που έρχεται. Οι βλαστοί αυτοί θα καρποφορήσουν το έτος που ακολουθεί το έτος της μεγάλης παραγωγής. Έτσι επιτυγχάνεται παραγωγή κάθε έτος.
-          Σε δένδρα που αναπτύσσονται σε άγονα, αβαθή ή ξηρά εδάφη (με λίγες βροχοπτώσεις) το αυστηρό κλάδεμα βοηθά στη μείωση της φυλλικής επιφάνειας και εξοικονόμηση νερού και θρεπτικών στοιχείων για την καρποφορία.
-          Σε δένδρα που αναπτύσσονται σε εύφορα, αρδευόμενα (ή με πολλές βροχές) και καλύτερα λιπαινόμενα εδάφη, το μη αυστηρό, ήπιο κλάδεμα είναι το ενδεικνυόμενο, διότι υπάρχει ικανοποιητική τροφοδοσία σε θρεπτικά στοιχεία και νερό, τόσο για την τρέχουσα καρποφορία, όσο και για την ανάπτυξη  νέας  βλάστησης , που   θα  καρποφορήσει   το  επόμενο  έτος.  Το
αυστηρό κλάδεμα στα δένδρα αυτά θα οδηγήσει στην ανάπτυξη πολλών ζωηρών λαιμάργων, οι οποίοι θα επηρεάσουν αρνητικά την καρποφορία και θα αργήσουν να καρποφορήσουν.

Βήματα κλαδέματος καρποφορίας
-         Κάθε δένδρο εξετάζεται μεν ατομικά μέσα στον ελαιώνα, αλλά επιδίωξη του κλαδέματος είναι η επίτευξη συγχρονισμού των δένδρων στην καρποφορία (να καρποφορούν όλα την ίδια χρονιά και κάθε χρονιά).
-         Επιθεώρηση κάθε δένδρου για έλεγχο της παρουσίας ασθενών, ξερών βλαστών, λαιμάργων, μήκους βλάστησης προηγούμενου έτους, βλάστησης που είχε καρπό, πυκνότητας και σκίασης βλάστησης, φωτισμού, αερισμού και σχήματος κόμης.
-         Πρώτα αφαιρούνται οι ασθενείς και ξεροί βλαστοί  (με απολύμανση των εργαλείων κλαδέματος με καθαρό οινόπνευμα),οι οποίοι μαζεύονται και καταστρέφονται με φωτιά μέσα στον ελαιώνα. Επίσης κλάδοι ή βραχίονες προσβεβλημένοι από φυτοπαθογόνα (π.χ.βακτήρια,μύκητες) αφαιρούνται και καταστρέφονται με τον ίδιο τρόπο.
-         Αποφεύγεται η χρήση αλυσοπρίονου, διότι αφήνει μη λεία επιφάνεια τομής που διευκολύνει την πρόσφυση παθογόνων. Αν γίνει χρήση , λειαίνεται η επιφάνεια της τομής (γίνεται με κλίση) με απολυμασμένο κοφτερό μαχαιρίδιο και καλύπτεται με βορδιγάλειο πάστα για αποφυγή εισόδου παθογόνων.
-         Κατά το κλάδεμα δένδρου που μόλις καρποφόρησε αραιώνουμε και αφαιρούμε μέχρι το ήμισυ του αριθμού των βλαστών που καρποφόρησαν, ενώ αφήνουμε τους βλαστούς που αναπτύχθηκαν το έτος καρποφορίας και θα δώσουν καρπό το επόμενο έτος. Βλαστοί που δεν καρποφόρησαν αφαιρούνται ή περιορίζονται. Πιο αυστηρά κλαδεύονται τα καχεκτικά φυτά που αναπτύσσονται σε άγονα, αβαθή, ξηρικά εδάφη και ελάχιστα ή μέτρια τα ζωηρά φυτά που αναπτύσσονται σε γόνιμα, αρδευόμενα εδάφη. Ο βαθμός αυστηρότητας κλαδέματος εξαρτάται από το κάθε δένδρο.
-         Αφαίρεση βλαστών στο εσωτερικό του δένδρου που σκιάζονται, δεν φωτίζονται και δεν αερίζονται. Από τυχόν λαίμαργους στο εσωτερικό του φυτού, άλλοι αφαιρούνται και άλλοι ,ανάλογα με τη θέση τους, διατηρούνται ή κορυφολογούνται και αποτελούν κλάδους ανανέωσης ή κάλυψης κενών της κόμης.Οι λαίμαργοι στις ποδιές κορυφολογούνται και κλαδεύονται ήπια, ιδιαίτερα σε εύρωστα δένδρα.
-         Με την ολοκλήρωση του κλαδέματος επιθεωρούνται όλα τα δένδρα του ελαιώνα για τυχόν βελτιώσεις. Ο καλός κλαδευτής πρέπει να έχει γνώσεις και εμπειρία για ένα καλό αποτέλεσμα και να μην κλαδεύει ό,τι τον βολεύει.
                                                              
    Κλαδέματα ανανέωσης
Το κλάδεμα ανανέωσης εφαρμόζεται σε δένδρα γερασμένα χαμηλής παραγωγής, δένδρα υψηλά, εγκαταλελειμμένα και ακλάδευτα για πολλά χρόνια, δένδρα που ζημιώθηκαν από φωτιά, παγετό, ασθένειες,ή πυκνοφυτεμένα σκιαζόμενα φυτά.
Η ανανέωση είναι συνήθως αυστηρή σε γερασμένα δένδρα με πολύ χαμηλή παραγωγή ή δένδρα μεγάλου ύψους ακλάδευτα για πολλά χρόνια και γίνεται με αφαίρεση κλάδων, ακόμη και βραχιόνων με κοπή τους πάνω από το σταυρό (διακλάδωση του κορμού) ή ακόμη τομή στον κορμό, αφήνοντας σε κάθε περίπτωση τυχόν βλάστηση που φύεται κάτω από τα σημεία τομής, αφού υποστεί το κατάλληλο κλάδεμα.
Σε ήπια ανανέωση (π.χ. αραίωμα πυκνοφυτεμένων σκιαζομένων δένδρων ) γίνεται αφαίρεση κλάδων, τμημάτων ή ολόκληρων διακλαδώσεων των βραχιόνων ή ακόμη και ορισμένων βραχιόνων.
Τα δένδρα που ζημιώθηκαν από φωτιά ή παγετό δεν κλαδεύονται αμέσως μετά τη ζημία, αλλά αφήνονται να εκδηλώσουν την προσεχή Άνοιξη τη βλάστηση τους και να δείξουν μέχρι που έχουν νεκρωθεί. Μετά στην αρχή του θέρους αφαιρούνται όλα τα νεκρά τμήματα (κλαδίσκοι, κλάδοι,βραχίονες).
Στα δένδρα που έχουν υποστεί ζημίες από ασθένειες γίνεται αφαίρεση των ασθενών τμημάτων με απολυμασμένα εργαλεία κλαδέματος και καύση των αφαιρουμένων φυτικών μερών με φωτιά μέσα στον ελαιώνα, σύντομα αμέσως μετά το κλάδεμα.
Στα σημεία κοπής , η τομή γίνεται λοξή (για να μη συγκρατεί νερό), λειαίνεται με κοφτερό εργαλείο (π.χ. μαχαιρίδιο), που απολυμαίνεται συνεχώς με καθαρό οινόπνευμα και καλύπτεται με βορδιγάλειο πάστα για προστασία από φυτοπαθογόνους μύκητες και βακτήρια.
Στα σημεία κοπής αναπτύσσονται λαίμαργοι. Από αυτούς επιλέγονται οι πλέον κατάλληλοι (ως προς τη θέση, την ανάπτυξη,κ.α.) για να αποτελέσουν τη νέα βλάστηση του δένδρου, η οποία θα μπεί σε καρποφορία μετά από 3 χρόνια.
Σε όλες τις περιπτώσεις τομών τα εργαλεία κλαδέματος (πριόνια, ψαλλίδες,κ.α.) απολυμαίνονται με καθαρό οινόπνευμα για την αποφυγή μετάδοσης παθογόνων των δένδρων (μυκήτων, βακτηρίων).

Εποχή κλαδέματος
Το κλάδεμα μπορεί να γίνεται μετά το μάζεμα του καρπού και μέχρι αρχές Μαρτίου, ανάλογα με την περιοχή και εφόσον δεν παρατηρούνται παγετοί. Στις περιοχές συμβαίνουν  παγετοί , το κλάδεμα πρέπει να αποφεύγεται κατά την περίοδο πριν ή κατά τη διάρκεια εκδήλωσης του παγετού και να γίνεται μετά την περίοδο παγετού.
Επίσης συστήνεται να αποφεύγεται το κλάδεμα κατά τις βροχερές ημέρες για παρεμπόδιση μετάδοσης φυτοπαθογόνων οργανισμών (π.χ. βακτηρίου της καρκίνωσης της ελιάς) και αποφυγή ατυχημάτων λόγω ολισθηρότητας των βραχιόνων.
Μετά το κλάδεμα συστήνεται, ιδιαίτερα σε περίπτωση προσβολής από το βακτήριο που προκαλεί την καρκίνωση της ελιάς (Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi ), ένας ψεκασμός των δένδρων με ένα χαλκούχο σκεύασμα (π.χ.οξυχλωριούχος χαλκός) στη συνιστώμενη από την έγκριση κυκλοφορίας αναλογία που αναγράφεται στη συσκευασία.

Δρ Αθανάσιος Σ. Αλιβιζάτος
Γεωπόνος- Φυτοπαθολόγος 

   ΛΙΠΑΝΣΗ ΕΛΙΑΣ

Εισαγωγή
Η λίπανση των ελαιοδένδρων αποτελεί σημαντικό παράγοντα της επιτυχημένης καλλιέργειας της ελιάς. Για τη λιπαντική αγωγή(εποχή λίπανσης, είδος και δόση λιπάσματος, κ.α.) που θα ακολουθηθεί, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ακόλουθοι παράγοντες: το στάδιο ανάπτυξης των φυτών, η ηλικία αυτών, η ζωηρότητα ή μη της βλάστησης, το έδαφος (ως προς τη σύσταση, την περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία  ,την οξύτητα ,την αλατότητα , την υγρασία ),η παραγωγή καρπού, η ποικιλία ,η διαθεσιμότητα νερού (ξηρικές περιοχές ,άρδευση ,νερό βροχής ),το κλάδεμα ,η τυχόν παρουσία τροφοπενιών (λόγω έλλειψης θρεπτικών στοιχείων),η καλλιεργητική ιστορία ,τα τυχόν αποτελέσματα ανάλυσης φύλλων για παρουσία θρεπτικών στοιχείων και η πείρα του ελαιοκαλλιεργητή ( ως προς την παραγωγή , μήκος ετήσιας βλάστησης , είδος κλαδέματος που εφαρμόστηκε).
Λόγω των πολλών αυτών παραγόντων , κάθε περιοχή και κάθε ελαιώνας έχει τις δικές του απαιτήσεις σε θρεπτικά στοιχεία . Τα θρεπτικά στοιχεία που ενδιαφέρουν την ελιά είναι το άζωτο (Ν) ,ο φωσφόρος (P) , το κάλιο (Κ) , το βόριο (Β) .
Για την ικανοποίηση των αναγκών στα θρεπτικά αυτά στοιχεία , δίδονται οι ακόλουθες πληροφορίες για κάθε στοιχείο .

Άζωτο ( Ν ) .
Το άζωτο αποτελεί το σπουδαιότερο θρεπτικό στοιχείο που επηρεάζει τόσο τη βλάστηση όσο και την καρποφορία . Η έλλειψη του οδηγεί σε φτωχή βλάστηση ( με φύλλα αρχικά ανοικτού πράσινου , μετά κιτρινοπράσινου ή κίτρινου χρωματισμού με νεκρώσεις στα κατώτερα φύλλα ) , και μείωση της παραγωγής καρπού . Αντίθετα η υπερβολική παρουσία του στο έδαφος οδηγεί σε υπερβολική βλάστηση και αύξηση της ευαισθησίας των φυτών σε παγετούς και ευπάθειας σε ασθένειες και εχθρούς .
Αζωτούχα λιπάσματα .
α.) Θειική αμμωνία ( 21-0-0 ) με 21% περιεκτικότητα σε άζωτο .
Αποφεύγεται στα όξινα εδάφη . Συγκρατείται στο έδαφος και αποδίδεται στα φυτά σε λίγες εβδομάδες .
β.) Νιτρική αμμωνία ( 33.5-0-0 , 34.5-0-0 ) με 33,5-34.5% περιεκτικότητα σε άζωτο .
Αποφεύγεται στα όξινα εδάφη . Δεν συγκρατείται στο έδαφος και εκπλύνεται .Εφαρμόζεται σε ουδέτερα έως αλκαλικά εδάφη .
γ. ) Ασβεστούχος νιτρική αμμωνία ( 26-0-0 , 28-0-0 ) με 26 ή 28% Ν .
  Εφαρμόζεται σε όξινα και ουδέτερα εδάφη και περιοχές με υγρό κλίμα .
δ. )Νιτρικό ασβέστιο ( 15.5-0-0 ) με 15.5% Ν . Εφαρμόζεται σε μη ασβεστούχα εδάφη.
Επιλογή αζωτούχων λιπασμάτων .
Η επιλογή των αζωτούχων λιπασμάτων γίνεται έτσι ώστε να αποφεύγεται η οξίνιση των εδαφών και η έκπλυση νιτρικών αλάτων στο υπέδαφος και τον υδροφόρο ορίζοντα . Κατά την επιλογή :
-          Σε όξινα εδάφη αποφεύγεται η χρήση θειικής αμμωνίας και γίνεται χρήση ασβεστούχου νιτρικής αμμωνίας ή νιτρικού ασβεστίου .
-          Σε ασβεστούχα ,αλκαλικά εδάφη χρησιμοποιείται θειική αμμωνία .
-          Αποφεύγεται η λίπανση με αμμωνιακά λιπάσματα σε ξηρές και θερμές περιόδους , ιδίως σε ασβεστούχα εδάφη ( εκτός αν υπάρχει άρδευση ).
Ποσότητα αζωτούχων λιπασμάτων .
Η ποσότητα των αζωτούχων λιπασμάτων ανά δένδρο ελαιοποιήσιμης ελιάς παραγωγής συνήθως κυμαίνεται ως εξής :
-          Θειική αμμωνία : 2,5-7,0 Kg/δένδρο .
-          Νιτρική αμμωνία : 1,5-4,5 Kg/δένδρο .
-          Ασβεστούχος νιτρική αμμωνία : 2,0-6,0 Kg/δένδρο .
Οι μικρές δόσεις χρησιμοποιούνται όταν η παραγωγή είναι χαμηλή και η βροχόπτωση χαμηλή ( κάτω των 400 mm ,ξηρικοί ελαιώνες ) και οι μεγαλύτερες δόσεις όταν η παραγωγή είναι υψηλή ( άνω των 70 Kg/ δένδρο ) και η βροχόπτωση υψηλή .Επίσης οι μικρές δόσεις χρησιμοποιούνται για εύρωστα φυτά και οι μεγάλες για φυτά καχεκτικά με μεγάλη έλλειψη αζώτου ( με προυπόθεση την παροχή νερού ). Σε επιτραπέζιες ποικιλίες οι δόσεις είναι ελαφρά μεγαλύτερες ( 3,0-8,0 Kg / δένδρο ).
Αναλυτικότερα ,  ανάλογα με την ηλικία των φυτών , την ποσότητα του παραγόμενου καρπού και την εποχή εφαρμογής , προστίθενται οι ακόλουθες ποσότητες αζωτούχου λιπάσματος π.χ. θειικής αμμωνίας ανά δένδρο ελαιοποιήσιμης ελιάς:
Στο τέλος του Χειμώνα ( τέλη Ιανουαρίου με αρχές Φεβρουαρίου ) :
-          Για φυτά μικρά ( έως 3 ετών ) : 0,5-1,0 Kg θειικής αμμωνίας ανά δένδρο.
-          Για φυτά από 4 ετών μέχρι φάση παραγωγής : 1,0-2,0 Kg / δένδρο.
-          Για παραγωγή μέχρι 15-20 Kg / δένδρο : 2,0 Kg / δένδρο.
-          Για παραγωγή από 20-30 Kg / δένδρο : 2,5 Kg / δένδρο.
-          Για παραγωγή από 30-50 Kg / δένδρο : 3,0 Kg / δένδρο.
-          Για παραγωγή από 50-70 Kg / δένδρο : 3,5-4,0 Kg / δένδρο.
-          Για παραγωγή άνω των 70 Κg / δένδρο : 5,0 Kg / δένδρο.

Εφόσον υπάρχει η δυνατότητα άρδευσης και για παραγωγή άνω των 50 Kg/ δένδρο μπορεί να  προστίθενται αμέσως  μετά την καρπόδεση (τέλη Μαίου-αρχές Ιουνίου) 0,5-1,0 Kg θειικής αμμωνίας ανά δένδρο και κατά τη σκλήρυνση του πυρήνα ( Ιούλιος-Αύγουστος ) 0,5-2,0 Kg /δένδρο .
Τρόπος εφαρμογής .
Το λίπασμα διασκορπίζεται κάτω από την κόμη του κάθε δένδρου και ακολούθως ενσωματώνεται στο έδαφος , χωρίς να δημιουργούνται ζημίες στο ριζικό σύστημα των φυτών . Έτσι το λίπασμα προστατεύεται από τυχόν απομάκρυνση του , λόγω βροχής ή υπεράρδευσης , ιδίως σε επικλινή εδάφη .

Φωσφόρος ( P , P2O5 ) .
Η έλλειψη φωσφόρου στα ελαιόδενδρα παρατηρείται σπάνια και συνήθως δεν είναι απαραίτητη η τακτική ετήσια λίπανση με φωσφόρο , ιδίως αν επί σειρά ετών γινόταν προσθήκη στο έδαφος σύνθετων λιπασμάτων ( όπως π. χ. το 11-15-15 ) για τη λίπανση της ελιάς ή άλλης καλλιέργειας . Αν δεν εφαρμόστηκε στο παρελθόν φωσφορική λίπανση , καθώς και σε αβαθή , άγονα εδάφη , ή σε φυτά με ζημιωμένο ριζικό σύστημα από καλλιεργητικά εργαλεία , χρειάζεται η προσθήκη φωσφόρου .
Η έλλειψη φωσφόρου προκαλεί αργό ρυθμό ανάπτυξης και διάστικτη χλώρωση των φύλλων εκατέρωθεν του κεντρικού νεύρου του ελάσματος , που δεν αποτελεί διαγνωστικό στοιχείο και απαιτεί ανάλυση φύλλων για ασφαλή διάγνωση .
Φωσφορικά λιπάσματα .
α. ) Απλό υπερφωσφορικό ( 0-20-0 ) . Κοκκώδες με περιεκτικότητα 20% σε P2O5 .
β. ) Τριπλό υπερφωσφορικό (0-46-0 ) . Κοκκώδες ή σκόνη με 46% σε P2O5 .
γ. ) Φωσφορικό διασβέστιο ( 0-40-0 ) . Με περιεκτικότητα 40% σε P2O5 .
δ. ) Φώσφατο ( 0-32-0 ) . Κοκκώδες με περιεκτικότητα 32% σε P2O5 .
ε. ) Φωσφορικό μονοκάλιο ( 0-52-34 ) . Με περιεκτικότητα 52% σε P2O5 και 34% σε K2O.
Επιλογή φωσφορικών λιπασμάτων .
Η επιλογή γίνεται ώστε να αποφεύγεται η οξίνιση , η υπερλίπανση των εδαφών ( δεδομένου ότι ο φωσφόρος δεσμεύεται στο έδαφος , όπως το κάλιο ) και να προωθείται η βελτίωση αυτών . Κατά την επιλογή :
-          Το απλό υπερφωσφορικό χρησιμοποιείται σε ουδέτερα και αλκαλικά εδάφη,όπως και το τριπλό υπερφωσφορικό.
Το φωσφορικό διασβέστιο προτιμάται στα όξινα και άλλα μη ασβεστούχα εδάφη.
-          Η βασική σκουριά (CaNaPO4 + CaSO4) χρησιμοποιείται ως βελτιωτικό σε όξινα εδάφη.
Ποσότητα φωσφορικών λιπασμάτων.
Προτείνονται οι ακόλουθες δόσεις φωσφορικού λιπάσματος (π.χ. απλού υπερφωσφορικού ) εφαρμοζόμενες ως βασική λίπανση :
-          Για φυτά μικρά (μέχρι 3 ετών) : 0,5-1,0 Kg / δένδρο απλό υπερφωσφορικό.
-          Για φυτά από 4 ετών μέχρι έναρξη παραγωγής : 1,0-1,5 Kg / δένδρο.
-          Για φυτά παραγωγής μέχρι 15-20 Kg/δένδρο : έως 1,5 Kg / δένδρο.
-          Για φυτά παραγωγής από 20-30 Kg/δένδρο : έως 2,0 Kg / δένδρο.
-          Για φυτά παραγωγής από 30-50 Kg/δένδρο : έως 2,5 Kg / δένδρο.
-          Για φυτά παραγωγής από 50-70 Kg/δένδρο : έως 3,0 Κg / δένδρο.
-          Για παραγωγή άνω των 70 Kg/δένδρο : 3,5 Kg / δένδρο.
Για ποτιστικούς ελαιώνες και παραγωγή άνω των 50-60 Kg/δένδρο,προστίθενται έως 4 Kg / δένδρο απλού υπερφωσφορικού.
Εποχή και τρόπος εφαρμογής .
Τα φωσφορικά λιπάσματα εφαρμόζονται ως βασική λίπανση με ενσωμάτωση στο έδαφος (μαζί με τα καλιούχα λιπάσματα ) αμέσως μετά τη συγκομιδή του καρπού (μέχρι τέλους Δεκεμβρίου) στην προβολή της κόμης των δένδρων. Ενισχύουν την αντοχή του δένδρου στον παγετό.

Κάλιο (Κ,Κ2Ο).
Τα ελληνικά εδάφη είναι συνήθως επαρκή σε κάλιο,αλλά η ελιά είναι απαιτητική στο στοιχείο αυτό. Σε χρονιές μεγάλης παραγωγής καρπού απομακρύνονται με τον ελαιόκαρπο και το κλάδεμα μεγάλες ποσότητες καλίου. Η τακτική λίπανση με κάλιο είναι απαραίτητη σε ελαιώνες στους οποίους δεν χορηγήθηκε κάλιο για χρόνια, ελαιώνες που είχαν μεγάλη παραγωγή καθώς και όταν εμφανίζονται συμπτώματα έλλειψης καλίου (τροφοπενία καλίου).
Χαρακτηριστικό σύμπτωμα έλλειψης καλίου είναι η χλώρωση (κιτρίνισμα) και ακολούθως η ξήρανση του κορυφαίου τμήματος των φύλλων , που επεκτείνεται μέχρι τη μισή ή και μεγαλύτερη επιφάνεια αυτών. Επίσης παρατηρείται μικροφυλλία, μικρή (κοντή) νέα βλάστηση, πρόωρη πτώση φύλλων (με απογύμνωση και ξήρανση νεαρών βλαστών) και μείωση της παραγωγής.

Η τροφοπενία καλίου είναι πιο συχνή σε αβαθή, λοφώδη εδάφη, σε ασβεστούχα εδάφη που δεν λιπάνθηκαν με κάλιο, σε ελαφρά όξινα εδάφη με υψηλές βροχοπτώσεις και ελαιώνες με φτωχό ριζικό σύστημα.
Καλιούχα λιπάσματα .
α. ) Θειικό κάλι ( 0-0-50 ) με 50% περιεκτικότητα σε Κ2Ο. Έχει χαμηλό δείκτη αλατότητας.
β. ) Νιτρικό κάλι ( 13-0-46 ) με 13% άζωτο και 46% Κ2Ο .
γ. ) Θειικό καλιομαγνήσιο ( 0-0-18 ) με 18% Κ2Ο, 18% θείο και 8% μαγνήσιο .
δ. ) Χλωριούχο κάλι ( 0-0-54, 0-0-60 ) με 54% ή 60% Κ2Ο .
ε. ) Μεταφωσφορικό κάλι ( 0-27-33 ) με 27% Ρ2Ο5 και 33% Κ2Ο .
  Επιλογή καλιούχων λιπασμάτων .
Κατά την επιλογή του καλιούχου λιπάσματος λαμβάνονται υπόψη τα ακόλουθα :
-          Το θειικό κάλι υπάρχει ως σκόνη ή κοκκώδες για εφαρμογή στο έδαφος και σε υδατοδιαλυτή μορφή για εφαρμογή στην υδρολίπανση. Συστήνεται για εδάφη κανονικά και εδάφη με αλατότητα.
-          Το νιτρικό κάλι υπάρχει σε κοκκώδη και κρυσταλλική μορφή για ενσωμάτωση στο έδαφος ή εφαρμογή με υδρολίπανση.
-          Το θειικό καλιομαγνήσιο είναι κατάλληλο για όλα τα εδάφη και ιδίως σε ελαιώνες που χρειάζονται μαγνήσιο.
-          Το χλωριούχο κάλι χρησιμοποιείται σε κανονικά εδάφη, αλλά αποφεύγεται η προσθήκη του σε αλατούχα εδάφη για την αποφυγή επιδείνωσης της αλατότητας.
Ποσότητα καλιούχων λιπασμάτων.
Για τις περιπτώσεις που είναι απαραίτητη η καλιούχος λίπανση, προτείνονται οι ακόλουθες ποσότητες καλιούχου λιπάσματος (π. χ. θειικού καλίου ) ανά δένδρο ως βασική λίπανση :
-          Για φυτά μικρά ( έως 3 ετών ) : 200-400 γραμμάρια θειικού καλίου / δένδρο.
-          Για φυτά άνω των 4 ετών μέχρι έναρξη παραγωγής : 400-600 γραμ./δένδρο
-          Για φυτά παραγωγής μέχρι 15-20 Kg/δένδρο : 600-800 γραμ./δένδρο.
-          Για φυτά παραγωγής από 20-30 Kg/δένδρο    : 0,8-1,0 Kg/δένδρο.
-          Για φυτά παραγωγής από 30-50 Kg/δένδρο    : 1,0-1,2 Kg/δένδρο.
-          Για φυτά παραγωγής από 50-70 Kg/δένδρο    : 1,2-1,5 Kg/δένδρο.
-          Για ποτιστικά και παραγωγή άνω των 70 Kg/δένδρο : 2,0 Kg/δένδρο.
                                                             
Εποχή και τρόπος εφαρμογής.
Τα καλιούχα λιπάσματα εφαρμόζονται ως βασική λίπανση (μαζί με τη φωσφορική) με ενσωμάτωση τους στο έδαφος που είναι στην προβολή της κόμης των δένδρων ,αμέσως μετά τη συγκομιδή του καρπού ( μέχρι τέλους Δεκεμβρίου ).
Παρατήρηση.
Αν στην καλιούχο λίπανση χρησιμοποιηθεί άλλο λίπασμα από το θειικό κάλι,υπολογίζονται αντίστοιχα οι ποσότητες του ανάλογα με την περιεκτικότητα του σε Κ2Ο. Παρομοίως αν στην αζωτούχο και φωσφορική λίπανση χρησιμοποιηθεί λίπασμα διαφορετικό από τη θειική αμμωνία και απλό υπερφωσφορικό αντίστοιχα,τότε υπολογίζεται η ποσότητα του ανάλογα με την περιεκτικότητα του σε άζωτο (Ν) και Ρ2Ο5 αντίστοιχα.

Βόριο ( Β ).
Το βόριο αποτελεί σημαντικό στοιχείο θρέψης της ελιάς. Η έλλειψη βορίου έχει παρατηρηθεί σε νεαρά αλλά και ανεπτυγμένα δένδρα.Τα συμπτώματα της τροφοπενίας βορίου περιλαμβάνουν : χλώρωση (κιτρίνισμα) του ακραίου τμήματος των φύλλων της κορυφής νεαρών βλαστών ,που μετά παρουσιάζεται στα φύλλα της βάσης των βλαστών και ακολουθείται από ξήρανση της κορυφής των βλαστών. Το χαρακτηριστικότερο σύμπτωμα είναι η παρουσία πολλών ξηρών κλαδίσκων στις κορυφές των βλαστών του δένδρου που έχουν μορφή «σκούπας», λόγω της νέκρωσης των οφθαλμών της κορυφής και έκπτυξης των πλαγίων. Επίσης παρατηρείται μικροφυλλία, παραμόρφωση φύλλων (ροπαλοειδές σχήμα), έντονη φυλλόπτωση και πτώση καρπών το καλοκαίρι.
Η τροφοπενία βορίου εμφανίζεται συνήθως σε ελαφρά όξινα εδάφη υγρών περιοχών, όπως και σε αμμώδη,πολύ αλκαλικά και εκπλυμένα εδάφη. Η ασβέστωση του εδάφους περιορίζει το απορροφούμενο από τα φυτά βόριο.
Θεραπεία τροφοπενίας βορίου.
Η ενσωμάτωση στο έδαφος στην προβολή της κόμης των δένδρων ποσότητας 300-500 γραμμαρίων βόρακα (άλατος του βορίου) ανά δένδρο μέσης ηλικίας, πλήρους ανάπτυξης και ανά 3 έτη είναι αποτελεσματική. Η ενσωμάτωση γίνεται πριν τις βροχές , το Χειμώνα (το Δεκέμβριο με το κάλιο και το φωσφόρο). Σε αρδευόμενους ελαιώνες η ενσωμάτωση του βόρακα γίνεται στα μέσα με τέλη του Χειμώνα και ακολουθεί η άρδευση.

Λίπανση με κοπριά .
Παράλληλα με τη χρήση λιπασμάτων και εφόσον υπάρχει η δυνατότητα, είναι χρήσιμη η προσθήκη στο έδαφος καλά χωνεμένης κοπριάς αιγοπροβάτων. Η προσθήκη γίνεται ανά 2-3 έτη, με ενσωμάτωση στο έδαφος (προβολή της κόμης) το Φθινόπωρο των ακολούθων ποσοτήτων :
-          Για φυτά με παραγωγή έως 30 Κg/δένδρο : 20-40 Kg/δένδρο.
-          Για φυτά με παραγωγή έως 50 Kg/δένδρο : 60-80 Kg/δένδρο.
-          Για φυτά με παραγωγή άνω των 60 Kg/δένδρο : 80-100 Kg/δένδρο.

Γενικές οδηγίες χρήσης λιπασμάτων .
Τα λιπάσματα πρέπει να χορηγούνται με μέτρο και να ελέγχεται η αντίδραση των δένδρων. Η αλόγιστη χρήση τους πέραν της οικονομικής ζημίας (λόγω της αύξησης των εξόδων της καλλιέργειας) και της τυχόν άμεσης ζημίας των φυτών (λόγω ενδεχόμενης υπερβολικής λίπανσης με συνέπεια τοξικότητες και νεκρώσεις), έχει και δυσμενείς επιπτώσεις στο περιβάλλον (στο έδαφος, στον υπόγειο υδατικό ορίζοντα και τα επιφανειακά νερά).

Δρ  Αθανάσιος Σ. Αλιβιζάτος
Γεωπόνος-Φυτοπαθολόγος

             








Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου